{"id":1054,"date":"2020-05-17T12:49:48","date_gmt":"2020-05-17T09:49:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bengusuozcan.com\/?p=1054"},"modified":"2022-11-28T15:10:46","modified_gmt":"2022-11-28T12:10:46","slug":"antibiyotik-direnci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/future\/antibiyotik-direnci\/","title":{"rendered":"Antibiyotik Direnci"},"content":{"rendered":"

Bill Gates\u2019in \u201cbir sonraki pandemiye haz\u0131r de\u011filiz\u201d uyar\u0131s\u0131 ger\u00e7ek olunca kendisine medyada biraz peygamber kisvesi yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r oldu. Ben de ayn\u0131s\u0131na aday\u0131m. Bir sonraki pandeminin nedenini a\u00e7\u0131kl\u0131yorum: Antibiyotik direnci!<\/span><\/p>\n

\u015eaka bir yana, antibiyotik direnci sahiden de sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131n\u0131n uzun zamand\u0131r \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131, koronavir\u00fcs\u00fc katbekat ge\u00e7ebilecek etkiye sahip bir thedit. Peki tam olarak nedir, neden olur, ne yaparsak \u00f6nleyebiliriz bu felaketi?<\/span><\/p>\n

\u0130lk bulunan antibiyotikten, yani penisilinden \u00f6nce, basit bir bakteri hastal\u0131\u011f\u0131ndan veya enfeksiyon kapan bir yaradan \u00f6lmeniz \u00e7ok olas\u0131yd\u0131. Antibiyotik, bu a\u00e7\u0131dan insan\u0131n ya\u015fam s\u00fcresini uzatmaya en \u00e7ok katk\u0131 sa\u011flayan bulu\u015flardan biri. Fakat sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 organizmalar\u0131n, yani bakterilerin s\u00fcper g\u00fc\u00e7 nitelikli bir \u00f6zelli\u011fi var. Bakteriler yaln\u0131zca yan yana gelerek bile aralar\u0131nda gen al\u0131\u015fveri\u015fi yapabiliyorlar. Biz nas\u0131l hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k geli\u015ftiriyorsak bakteriler de antibiyotiklere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011freniyor. Diren\u00e7 geli\u015ftiren t\u00fcrler hayatta kal\u0131p \u00e7o\u011fal\u0131yor, di\u011fer bakterilere de bu yararl\u0131 genleri pasl\u0131yor. \u0130\u015fte bu d\u00f6ng\u00fc y\u00fcz\u00fcnden penisilinden bu yana \u00fcretilen y\u00fczlerce farkl\u0131 antibiyoti\u011fe bazen 5-10 bazense sadece 1 y\u0131l i\u00e7inde diren\u00e7 geli\u015ftirebiliyorlar.<\/span><\/p>\n

\"\"

Bakteriler antibiyotiklere ne kadar da \u00f6zveriyle diren\u00e7 geli\u015ftiriyor g\u00f6r\u00fcyor musunuz \ud83d\ude42<\/p><\/div>\n

O zaman \u015fu an bakteriler \u00f6l\u00fcmc\u00fcl m\u00fc diye d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Hakl\u0131s\u0131n\u0131z da. Zira <\/span>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn referans\u0131na g\u00f6re d\u00fcnyada her y\u0131l 700.000 insan <\/span><\/a>hi\u00e7bir antibiyoti\u011fin fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 bakteri enfeksiyonlar\u0131 nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Bakterilerin antibiyotiklere diren\u00e7 kazanma h\u0131z\u0131 ile yeni bir antibiyotik geli\u015ftirilme h\u0131z\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu say\u0131n\u0131n 2050 y\u0131l\u0131na kadar senede 10.000.000\u2019a y\u00fckselece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/span><\/p>\n

Bu problemin bu kadar vahim duruma gelmesinin arkas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck neden gereksiz ve a\u015f\u0131r\u0131 antibiyotik kullan\u0131m\u0131. Umar\u0131m hepiniz gerekmedik\u00e7e antibiyotik kullanmamak ve kullan\u0131rsan\u0131z da t\u00fcm dozu bitirmek konusunda \u00e7ok\u00e7a telkin g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fczd\u00fcr. Bu, e\u011fer ihtiya\u00e7 yoksa bakterilere antibiyotikle tan\u0131\u015f\u0131p diren\u00e7 geli\u015ftirme \u015fans\u0131 vermemek, bir de tedaviyi ortas\u0131nda kesip tamam\u0131 \u00f6lmeden diren\u00e7 kazanan antibiyotiklerin sizden etrafa yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ama\u00e7l\u0131. Siz bilin\u00e7li olsan\u0131z da maalesef hala gereksiz antibiyotik kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda. Bu kullan\u0131m miktar\u0131 size \u00e7ok da b\u00fcy\u00fck gelmeyebilir ama antibiyotiklerin asl\u0131nda hemen her ameliyat operasyonu gibi gerekli kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 da hesaba katarsan\u0131z asl\u0131nda bakterilerin bu d\u00fc\u015fmanla tan\u0131\u015fma ve diren\u00e7 geli\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e y\u00fckseliyor.<\/span><\/p>\n

Yine de t\u0131p, antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc de\u011fil. Belki \u015fa\u015f\u0131rabilirsiniz ama bug\u00fcn antibiyotiklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne gidiyor. Ekilen \u00fcr\u00fcnlerin hastal\u0131klardan korunmas\u0131 ve veriminin artmas\u0131 i\u00e7in deyim yerindeyse \u201cbas\u0131yoruz antibiyoti\u011fi\u201d. Ayn\u0131 \u015fekilde hayvan \u00fcreticileri de hayvanlar\u0131n kalabal\u0131k \u00e7iftlik ortamlar\u0131nda hastalanmamas\u0131 ve kilo almas\u0131 i\u00e7in y\u00fcksek miktarda antibiyotik kullan\u0131yor.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"Peki bu kadar ciddi bir tehlikeden s\u00f6z ediyorsak, yapabilece\u011fimiz bir \u015fey yok mu? Bu sorunu k\u00f6kten \u00e7\u00f6zecek bir \u015fey yok, zira her ilaca dayan\u0131kl\u0131 bir bakteri i\u00e7in yeni bir ila\u00e7 geli\u015ftirilse bir s\u00fcre sonra o ilac\u0131n kullan\u0131m\u0131 nedeniyle bakteriler bu defa da ona diren\u00e7 geli\u015ftirecek. Bu c\u00fcmlenin kendisi bile durumun bir t\u00fcr yumurta-tavuk problemi oldu\u011funu g\u00f6steriyor belki. Yine de sonun geli\u015fini yava\u015flatmak ve bilime avantaj kazand\u0131rmak i\u00e7in hala f\u0131rsat\u0131m\u0131z olabilir.<\/span><\/p>\n

Birincisi, her zaman oldu\u011fu gibi, \u201cyetkililer bununla ilgilensin\u201d demekten ge\u00e7iyor. Antibiyotiklerin diren\u00e7 geli\u015fimi nedeniyle ge\u00e7erlilikleri azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015firketler harcad\u0131klar\u0131 zaman ve paraya de\u011fer g\u00f6rmeyerek yeni antibiyotik geli\u015ftirmiyorlar. Sa\u011fl\u0131k \u00f6rg\u00fctleri ve bakanl\u0131klar\u0131n\u0131n daha fazla antibiyotik geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in \u015firketleri ve bilim insanlar\u0131n\u0131 destekleyen fonlar yaratmas\u0131 gerekiyor.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci bir uygulama da hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131m alan\u0131nda gelebilir. \u015euras\u0131 bir ger\u00e7ek ki antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 verimi d\u00fc\u015f\u00fcrecek, ekonomiye \u00e7ok pozitif etkiler getirmeyecektir. \u00d6te yandan bunun negatif sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu konuda reg\u00fclasyon getirilmesi \u00f6nemli bir hale geliyor. Antibiyotik kullan\u0131lmas\u0131 g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 da etkiliyor elbette. Belki bu iki fayday\u0131 birle\u015ftirip hem \u00fcreticileri destekleyecek hem de a\u015f\u0131r\u0131 antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltacak bir uygulama geli\u015ftirilebilir. Belki, umar\u0131z.<\/span><\/p>\n

Sonuncusu da bizim ileri geri antibiyotik kullanmam\u0131z, her t\u00fcrl\u00fc a\u011fr\u0131da s\u0131z\u0131da \u201cbir antibiyotik yazd\u0131ray\u0131m\u201d diye doktora gitmememiz. B\u00f6ylece antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131 olabildi\u011fince cerrahi operasyonlar, kalp pili gibi implantlar veya sezaryen do\u011fum gibi kullan\u0131m\u0131n daha gerekli oldu\u011fu durumlarla k\u0131s\u0131tlayabiliriz.<\/span><\/p>\n

Diren\u00e7li bakterilerin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 pandemi (yani, bir g\u00fcn ba\u015f\u0131m\u0131za gelirse) COVID salg\u0131n\u0131ndaki vir\u00fcs gibi solunum yoluyla bula\u015fmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in evlere kapanmam\u0131z\u0131 gerektiren bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7memiz \u00e7ok olas\u0131 de\u011fil belki de. Fakat yine de bakterilerin bula\u015fabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck hijyen ko\u015fullu yerlerden, yaralanabilece\u011fimiz macera etkinliklerinden ka\u00e7\u0131nmam\u0131z veya hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir ameliyet\u0131n ard\u0131ndan enfeksiyon kapmam\u0131z\u0131n y\u00fcksek \u00f6l\u00fcm riski i\u00e7ermesi bile \u015f\u00fcphesiz hayat\u0131m\u0131z\u0131 y\u00fcksek oranda de\u011fi\u015ftirecektir. Deli dana salg\u0131n\u0131na benzer bir \u015fekilde g\u0131da zincirini alt \u00fcst edecek bir bakteri salg\u0131n\u0131 da bir o kadar m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/span><\/p>\n

Bu pandemi g\u00fcnlerinde kaleme al\u0131nacak daha \u201cumut dolu\u201d bir yaz\u0131 olamazd\u0131 san\u0131r\u0131m\u2026 Ama bu bilinci geli\u015ftirmi\u015fken bir sonraki felaket aday\u0131yla sava\u015fmaya ba\u015flamak belki de iyi bir zamand\u0131r.<\/span><\/p>\n

Sevgiler<\/span><\/p>\n

Beng\u00fcsu<\/span><\/p>\n

Bu yaz\u0131m yasamayadair.net<\/a> sitesinde de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r \ud83d\ude42<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bill Gates\u2019in \u201cbir sonraki pandemiye haz\u0131r de\u011filiz\u201d uyar\u0131s\u0131 ger\u00e7ek olunca kendisine medyada biraz peygamber kisvesi yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r oldu. Ben de ayn\u0131s\u0131na aday\u0131m. Bir sonraki pandeminin nedenini a\u00e7\u0131kl\u0131yorum: Antibiyotik direnci! \u015eaka bir yana, antibiyotik direnci sahiden de sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131n\u0131n uzun zamand\u0131r \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131, koronavir\u00fcs\u00fc katbekat ge\u00e7ebilecek etkiye sahip bir thedit. Peki tam olarak nedir, neden olur, ne yaparsak \u00f6nleyebiliriz bu felaketi? \u0130lk bulunan antibiyotikten, yani penisilinden \u00f6nce, basit bir bakteri hastal\u0131\u011f\u0131ndan veya enfeksiyon kapan bir yaradan \u00f6lmeniz \u00e7ok olas\u0131yd\u0131. Antibiyotik, bu a\u00e7\u0131dan insan\u0131n ya\u015fam s\u00fcresini uzatmaya en \u00e7ok katk\u0131 sa\u011flayan bulu\u015flardan biri. Fakat sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 organizmalar\u0131n, yani bakterilerin s\u00fcper g\u00fc\u00e7 nitelikli bir \u00f6zelli\u011fi var. Bakteriler yaln\u0131zca yan yana gelerek bile aralar\u0131nda gen al\u0131\u015fveri\u015fi yapabiliyorlar. Biz nas\u0131l hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k geli\u015ftiriyorsak bakteriler de antibiyotiklere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011freniyor. Diren\u00e7 geli\u015ftiren t\u00fcrler hayatta kal\u0131p \u00e7o\u011fal\u0131yor, di\u011fer bakterilere de bu yararl\u0131 genleri pasl\u0131yor. \u0130\u015fte bu d\u00f6ng\u00fc y\u00fcz\u00fcnden penisilinden bu yana \u00fcretilen y\u00fczlerce farkl\u0131 antibiyoti\u011fe bazen 5-10 bazense sadece 1 y\u0131l i\u00e7inde diren\u00e7 geli\u015ftirebiliyorlar. O zaman \u015fu an bakteriler \u00f6l\u00fcmc\u00fcl m\u00fc diye d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Hakl\u0131s\u0131n\u0131z da. Zira D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn referans\u0131na g\u00f6re d\u00fcnyada her y\u0131l 700.000 insan hi\u00e7bir antibiyoti\u011fin fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 bakteri enfeksiyonlar\u0131 nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. Bakterilerin antibiyotiklere diren\u00e7 kazanma h\u0131z\u0131 ile yeni bir antibiyotik geli\u015ftirilme […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1058,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_stc_notifier_status":"sent","_stc_notifier_sent_time":"2023-05-09 00:46:00","_stc_notifier_request":false,"_stc_notifier_prevent":false,"_stc_subscriber_keywords":"","_stc_subscriber_search_areas":"","footnotes":""},"categories":[90],"tags":[],"class_list":["post-1054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-future"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1054"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1054"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1061,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1054\/revisions\/1061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1058"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}