{"id":150,"date":"2015-03-01T20:14:41","date_gmt":"2015-03-01T18:14:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bengusuozcan.com\/?p=150"},"modified":"2017-07-10T21:28:52","modified_gmt":"2017-07-10T18:28:52","slug":"otizm-beynin-evrimi-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/future\/otizm-beynin-evrimi-mi\/","title":{"rendered":"Otizm Beynin Evrimi Mi?"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

Ge\u00e7en g\u00fcn ilgin\u00e7 bir makale okudum, Popular Science kaynakl\u0131ym\u0131\u015f san\u0131r\u0131m ama pek \u00e7ok blog ve gazetede de yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Haber otizm oran\u0131yla ilgili, 5 y\u0131l \u00f6nce d\u00fcnyada her 130 bebekten birinde otizm g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken 2012 y\u0131l\u0131nda bu ordan 88\u2019de 1\u2019e, bir sonraki y\u0131l da 68\u2019de 1\u2019e y\u00fckselmi\u015f. Bu oranlar otizmin ne oldu\u011funu adam gibi \u00f6\u011frenince ger\u00e7ekten d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor insan\u0131, bir Orwell\u2019li\u011fe, bir Huxley\u2019li\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Otizm asl\u0131nda gerilik veya eksiklik de\u011fil, FARKLILIK<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Otizmin ne oldu\u011funu Google benden daha iyi bilir ama k\u0131saca ileti\u015fim bozuklu\u011fu, dikkat eksikli\u011fi veya tak\u0131nt\u0131 sahiplenme gibi zihinsel s\u00fcre\u00e7lerde geli\u015fim yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan, \u00e7ocuklukta ba\u015flayan bir rahats\u0131zl\u0131k diyebiliriz. Otizmin pek \u00e7ok \u00e7e\u015fidi ve derecesi var, bug\u00fcn otizm ile ilgili bir belgesel izledi\u011finizde derdini gayet g\u00fczel anlatan otistik \u00e7ocuklar g\u00f6rebiliyorsunuz, ama o klasik bildi\u011fimiz konu\u015fmayan etmeyen g\u00f6z\u00fcn\u00fcze bakmayan ve d\u00f6nen objeleri izleyip her \u015feyi tek s\u0131ra halinde s\u0131raya koyma tak\u0131nt\u0131s\u0131 olan daha farkl\u0131 boyutlar\u0131 da var. Fakat asl\u0131nda otizmle ilgili bilmemiz gereken bir di\u011fer \u015fey de asl\u0131nda otizmin beynin ayn\u0131 anda normal bir insandan daha fazla farkl\u0131 \u015feyi alg\u0131lamas\u0131na ve bundan dolay\u0131 huzursuzluk, ileti\u015fimden ka\u00e7ma ve dikkat bozuklu\u011funa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Baz\u0131 otistik \u00e7ocuklar sesten \u00e7ok rahats\u0131z olur ve agresif davran\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011ferlerinden daha keskin kulaklar\u0131 var.<\/p><\/div>\n

Yani otizmi \u00f6yle bir \u2018anormallik\u2019 veya \u2018engel\u2019 diye kestirip atamay\u0131z. Baz\u0131 otistikler, di\u011ferlerinden \u00e7ok daha yarat\u0131c\u0131, baz\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekten Rain Man gibi \u00f6\u011frendi\u011fi her \u015feyi otomatik kaydet tu\u015fuyla saklayabiliyor veya matematik, resim gibi alanlarda alg\u0131lar\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi di\u011fer insanlar\u0131 kendilerine hayran b\u0131rakacak \u015feyler yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Kendileri bundan memnun mudur bilinmez ama otizmin asl\u0131nda kendi fonksyionunu zorlayan, veya daha komplike \u00e7al\u0131\u015fan bir beyin sonucu \u00e7evresindeki sosyal hayat normlar\u0131na uygun davranamayan bir birey toplulu\u011funu da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek gerekiyor.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\n\u015eimdi bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, bundan y\u00fcz hatta \u00e7ok de\u011fil elli y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn oldu\u011fu gibi orta s\u0131n\u0131f bir T\u00fcrk ailesinde do\u011fan bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu olsam bug\u00fcn \u00f6\u011frendiklerimden, deneyimleridklerimden \u00e7ok daha az\u0131n\u0131; etraf\u0131mdaki sonsuz kayna\u011f\u0131 t\u00fcketme d\u00fcrt\u00fcs\u00fcnden \u00e7ok daha hafifini hissederdim. Bug\u00fcn d\u00fcnya aya\u011f\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131nda, bilgi parmaklar\u0131n\u0131z\u0131n ucunda, e\u011fer ger\u00e7ekten ararsan\u0131z f\u0131rsat hemen kap\u0131n\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda. Yar\u0131\u015fa yeti\u015febilmek i\u00e7in insan\u0131n kendisini daha da ve daha da iyisi i\u00e7in zorlamas\u0131, \u015fartlamas\u0131, oyunun i\u00e7inde tutmas\u0131 gerekiyor. Bu h\u0131rsl\u0131 olmak veya \u00f6\u011frencilikte\/i\u015f hayat\u0131nda olmakla ilgili de\u011fil. Bu her alanda. Bug\u00fcn elli ya\u015f\u0131ndaki ev han\u0131m\u0131 Nermin Teyze de ak\u0131ll\u0131 telefon nereden foto\u011fraf \u00e7ekermi\u015f, ka\u00e7\u0131r\u0131lan dizinin yeni b\u00f6l\u00fcmleri nas\u0131l televizyona kaydedilirmi\u015f, g\u00fcn arkada\u015flar\u0131yla toplan\u0131l\u0131p Karadeniz gezilerine hangi acentelerden gidilirmi\u015f bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmek, takip etmek ve hayat\u0131nda haz alabilece\u011fi birden fazla kalemi maksimize etmek durumunda. Eskiden ba\u015fka zorluklar vard\u0131, art\u0131k ba\u015fkalar\u0131 var evet ama y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e insan\u0131n beynini, zihnini ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini daha da \u00e7ok zorlamas\u0131n\u0131 gerektiren bir hayat d\u00fczeninin i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz, ekonomiden e\u011fitime her \u015feyi bu hayat d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrmek hedefiyle kurguluyoruz.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Rain Man’e ilham veren Kim Peek gibi otizm benzeri veya direkt otizm te\u015fhisi konmu\u015f \u00fcnl\u00fc isimlerin ve dahileri bir arat\u0131n, \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131racaks\u0131n\u0131z. Tarihten gelen Mozart ve Beethoven gibi iddialar kan\u0131tlanamasa da ipucular \u00e7ok \u00e7ok olas\u0131.<\/p><\/div>\n

Hal b\u00f6yle olunca bu teoriler insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Teknoloji ve ekonomi geli\u015ftik\u00e7e ya\u015fan\u0131lan yerler de\u011fi\u015fti, kom\u015fuluk \u00f6ld\u00fc, insanlar bireysel hayata d\u00f6nd\u00fc diyoruz, rakebet \u00e7ok insanlar dostluktan \u00e7ok menfaate d\u00fc\u015ft\u00fc diyoruz, i\u015fkolik olmak gibi bir furyayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z, \u00e7ocuklar on y\u0131l \u00f6nce ya\u015fan\u0131lan \u00e7ocuklukla alakas\u0131 olmayan test kitab\u0131 ve telefon oyunlar\u0131yla harmanlanm\u0131\u015f suni ve sanal ama\u00e7lara y\u00f6nelik bir fanus i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcyor. On y\u0131l \u00f6ncesinden \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fime ayak uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, on y\u0131l sonra gelenler bundan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131s\u0131na ayak uydurmaya \u00e7al\u0131\u015facak. Zamanla bunun kazan\u0131lan bir al\u0131\u015fkanl\u0131k oldu\u011funu, nesiller boyunca hadi aslan\u0131m diye \u015fekerle beslenip d\u00f6rt nala kam\u00e7\u0131lanan beyinlerimizin sonraki nesilde do\u011fu\u015ftan bir yar\u0131\u015f at\u0131 olmaya zorlanm\u0131\u015f, bundan dolay\u0131 da baz\u0131 \u2018insani\u2019 de\u011ferlerinden feragat edip algoritmalar i\u00e7inde kaybolmu\u015f bir hal almas\u0131n\u0131 hayal etmek \u00e7ok da zor de\u011fil. Kald\u0131 ki asl\u0131nda bundan dolay\u0131 \u2019insani\u2019 diye tan\u0131mlanan \u015feylerin, beklentilerin ve kimin normal kimin anormal oldu\u011funun da gelecek y\u00fczy\u0131lda \u00e7ok daha farkl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u015ften bile de\u011fil.<\/p>\n

Asl\u0131nda b\u00f6yle d\u00fcz mant\u0131k kurman\u0131n da baz\u0131 sak\u0131ncalar\u0131 var. Bug\u00fcn asl\u0131nda insan\u0131n sanal ortamda kendini pazarlamaya \u00e7al\u0131\u015fma yar\u0131\u015fmas\u0131 sanki sosyal becerilerin gerilemekten \u00e7ok yar\u0131\u015f\u0131r olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnyaya i\u015faret ediyor gibi. Ayn\u0131 \u015fekilde bilgiye ula\u015fman\u0131n bu kadar kolay olmas\u0131 asl\u0131nda bilginin de\u011ferini ve \u00f6\u011frenmenin motivasyonunu da olumsuz etkiliyor.<\/p>\n

Ama g\u00fcn\u00fcn sonunda bilimin ortaya koydu\u011fu veriler daima hipotezlerden bir ad\u0131m \u00f6ndedir. Otizm k\u00f6t\u00fc bir \u015fey ve insan \u0131rk\u0131n\u0131n sonu geliyor gibi bir iddiam da yok, hatta belki de bu ger\u00e7ekten bir evrim ve otistik beynin alg\u0131 kapasitesine her insan\u0131n ula\u015fmas\u0131 asl\u0131nda bizim bug\u00fcn fantezi d\u00fcnyas\u0131nda kurabilece\u011fimiz bir \u015fey. Her ne olursa olsun, y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e artan bir oranla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. En az\u0131ndan kay\u0131ts\u0131z kalmay\u0131p ya otizme olan bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ya da bilgi kirlili\u011finde bilrek el yordam\u0131yla kendimizi biraz geriye \u00e7ekip daha yava\u015f ve sadele\u015fmi\u015f hayatlar s\u00fcrmeliyiz. \u0130kincisinin yazarken dahi ne kadar zor geldi\u011finin fark\u0131nday\u0131m.
\nG\u00fczel g\u00fcnler olsun.
\nBeng\u00fcsu<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Ge\u00e7en g\u00fcn ilgin\u00e7 bir makale okudum, Popular Science kaynakl\u0131ym\u0131\u015f san\u0131r\u0131m ama pek \u00e7ok blog ve gazetede de yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Haber otizm oran\u0131yla ilgili, 5 y\u0131l \u00f6nce d\u00fcnyada her 130 bebekten birinde otizm g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken 2012 y\u0131l\u0131nda bu ordan 88\u2019de 1\u2019e, bir sonraki y\u0131l da 68\u2019de 1\u2019e y\u00fckselmi\u015f. Bu oranlar otizmin ne oldu\u011funu adam gibi \u00f6\u011frenince ger\u00e7ekten d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor insan\u0131, bir Orwell\u2019li\u011fe, bir Huxley\u2019li\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. \u00a0 Otizmin ne oldu\u011funu Google benden daha iyi bilir ama k\u0131saca ileti\u015fim bozuklu\u011fu, dikkat eksikli\u011fi veya tak\u0131nt\u0131 sahiplenme gibi zihinsel s\u00fcre\u00e7lerde geli\u015fim yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan, \u00e7ocuklukta ba\u015flayan bir rahats\u0131zl\u0131k diyebiliriz. Otizmin pek \u00e7ok \u00e7e\u015fidi ve derecesi var, bug\u00fcn otizm ile ilgili bir belgesel izledi\u011finizde derdini gayet g\u00fczel anlatan otistik \u00e7ocuklar g\u00f6rebiliyorsunuz, ama o klasik bildi\u011fimiz konu\u015fmayan etmeyen g\u00f6z\u00fcn\u00fcze bakmayan ve d\u00f6nen objeleri izleyip her \u015feyi tek s\u0131ra halinde s\u0131raya koyma tak\u0131nt\u0131s\u0131 olan daha farkl\u0131 boyutlar\u0131 da var. Fakat asl\u0131nda otizmle ilgili bilmemiz gereken bir di\u011fer \u015fey de asl\u0131nda otizmin beynin ayn\u0131 anda normal bir insandan daha fazla farkl\u0131 \u015feyi alg\u0131lamas\u0131na ve bundan dolay\u0131 huzursuzluk, ileti\u015fimden ka\u00e7ma ve dikkat bozuklu\u011funa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131. Yani otizmi \u00f6yle bir \u2018anormallik\u2019 veya \u2018engel\u2019 diye kestirip atamay\u0131z. Baz\u0131 otistikler, di\u011ferlerinden \u00e7ok daha yarat\u0131c\u0131, baz\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekten Rain Man gibi \u00f6\u011frendi\u011fi her \u015feyi otomatik kaydet […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":198,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_stc_notifier_status":"sent","_stc_notifier_sent_time":"2023-05-09 00:46:00","_stc_notifier_request":false,"_stc_notifier_prevent":false,"_stc_subscriber_keywords":"","_stc_subscriber_search_areas":"","footnotes":""},"categories":[90],"tags":[],"class_list":["post-150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-future"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/150"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=150"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/150\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":203,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/150\/revisions\/203"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bengusuozcan.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}